Cel en leven
Osmose voorspellen zonder pijltjes te gokken
Leer osmosevragen oplossen vanuit waterpotentiaal, membraanselectiviteit en het verschil tussen dierlijke en plantaardige cellen.
VWO BIOLOGIE · VERDIEPING
Twintig onderwerpen.
Stap voor stap beredeneerd.
Van osmose tot trofische cascades: ieder artikel pakt één lastig denkpatroon uit, werkt de tussenstappen uit en eindigt met vragen waarmee je jezelf controleert.
Alle artikelen
Kies een redenering om te oefenen
DNA
Van DNA-mutatie naar fenotype: wanneer verandert er echt iets?
Volg stap voor stap hoe een DNA-verandering wel of niet via RNA en eiwit tot een waarneembaar fenotype leidt.
Hormonen
Negatieve terugkoppeling stap voor stap lezen
Een vaste methode voor regelschema’s met sensoren, hormonen, doelwitorganen en negatieve terugkoppeling.
Erfelijkheid
Kruisingsschema’s controleren met kansrekening
Van genotype naar gameten en kansen, met controles waarmee je fouten in mono- en dihybride kruisingen vindt.
Evolutie
Natuurlijke selectie formuleren zonder denkfouten
Schrijf een complete selectieredenering met erfelijke variatie, selectiedruk, voortplantingssucces en allelfrequenties.
Ecologie
Energie stroomt, stoffen kringlopen
Houd energiestromen en stoffenkringlopen uit elkaar en redeneer correct door voedselketens en trofische niveaus.
Cel en leven
Diffusie, gefaciliteerd transport en actief transport vergelijken
Kies het juiste membraantransport op basis van gradiënt, stofeigenschappen, eiwitten en energiegebruik.
Eiwitten
Enzymgrafieken lezen: van vorm naar verklaring
Analyseer grafieken over substraatconcentratie, temperatuur, pH en remming zonder de vorm alleen te beschrijven.
Planten
De beperkende factor bij fotosynthese vinden
Bepaal met grafieken en experimenten of licht, koolstofdioxide, temperatuur of een andere factor fotosynthese begrenst.
Bloedsomloop
De hartcyclus begrijpen vanuit drukverschillen
Volg boezems, kamers en kleppen tijdens de hartcyclus door drukken te vergelijken in plaats van fasen te stampen.
Gaswisseling
Gaswisseling verklaren met diffusie en partiële druk
Leg zuurstof- en koolstofdioxide-uitwisseling uit met gradiënten, oppervlak, diffusieafstand en ventilatie.
Uitscheiding
Hoe de nier water en zouten regelt
Volg filtratie, terugresorptie en hormonale regeling om veranderingen in urinevolume en concentratie te voorspellen.
Afweer
De eerste en tweede afweerreactie vergelijken
Begrijp antigeenherkenning, selectie van lymfocyten en geheugencellen bij een eerste en volgende besmetting.
Zenuwstelsel
Stimulerende en remmende synapsen begrijpen
Volg neurotransmitter, ionkanaal, membraanpotentiaal en drempelwaarde om het effect van synapsen te voorspellen.
Wetenschappelijk onderzoek
Van grafiek naar conclusie zonder causaliteit te verzinnen
Lees assen, spreiding en onderzoeksopzet om onderscheid te maken tussen waarneming, correlatie en oorzakelijke conclusie.
Wetenschappelijk onderzoek
Betrouwbaarheid, validiteit en een goede controleproef
Ontwerp een biologisch experiment dat herhaalbaar meet wat de onderzoeksvraag werkelijk vraagt.
Populatiegenetica
Hardy-Weinberg gebruiken als nulmodel
Bereken allel- en genotypefrequenties en begrijp welke aannames achter het Hardy-Weinbergmodel zitten.
Ecologie
Trofische cascades in een voedselweb voorspellen
Redeneer via directe en indirecte relaties door een voedselweb wanneer één populatie verandert.
Sport
ATP-levering bij sprint en duurinspanning
Vergelijk directe ATP-voorraad, anaerobe glycolyse en aerobe dissimilatie bij verschillende inspanningsduur en intensiteit.
Examenvaardigheid
Biologie-examenvragen beantwoorden met een oorzaak-gevolgketen
Zet een biologievraag om in gevraagde schakels en schrijf een precies antwoord zonder irrelevante feiten.